Het eerste boek dat onze Leeskring na de zomervakantie heeft besproken is ‘De bekeerlinge’, na ‘Oorlog en terpentijn’ een nieuw succesboek van Stefan Hertmans. De aan de bijeenkomst deelnemende kringleden – de opkomst was door omstandigheden beperkt tot vijf-  waren unaniem van oordeel dat ‘De bekeerlinge’ absoluut lezenswaardig is, maar nooit eerder waren de gradaties in de beoordeling zo uiteenlopend als op die dinsdagnamiddag half september 2017. In sterretjes uitgedrukt waren er twee enthousiaste lezeressen die het boek zonder aarzelen met een 5 bedachten, terwijl de overige kringleden het bij een 3 hielden. Merkwaardig en tegelijk verhelderend is dat ook beroepsrecensenten in hun beoordeling van mening (sterk) verschillen: een 5 in Humo, een 4 in De Standaard der Letteren, tweemaal een 3 in zowel het Nederlandse dagblad NRC als in het weekblad Elsevier. Maar bij het internationale (Amerikaanse) Goodreads, waar intussen al een duizendtal lezers hun appreciatie te kennen hebben gegeven, ligt van 1 tot 5 de hele waaier open. Weliswaar met een ruime meerderheid van vier en vijf sterretjes. Vanwaar die verschillen? Misschien had één van onze enthousiaste kringleden wel de sleutel door te stellen dat men het boek tweemaal moet lezen om de waarde ervan echt te kunnen inschatten…

De Bekeerlinge is het dramatisch verhaal van een jonge vrouw die in de twaalfde eeuw van onze tijdrekening verliefd wordt op de zoon van een rabbijn en samen met hem uit Rouen wegvlucht. Na een moeilijke tocht van Noord Frankrijk tot Narbonne bekeert Vigdis Adelaïs zich tot het Jodendom en trouwt met haar geliefde. Maar omdat zij op last van haar vader door Normandische ridders  wordt opgespoord, vluchten de zwangere jonge vrouw en haar man met een aanbeveling van zijn vader verder zuidwaarts tot in Monieux, een klein dorp in de Vaucluse. Hier neemt het verhaal een tragische wending wanneer de doortocht van de zogenaamde Volkskruistocht daar gepaard gaat met geweld, plundering en brandstichting van de synagoge. David, de man van de tot Hamoutal herdoopte Vigdis, wordt vermoord en hun twee kinderen worden ontvoerd. Het is naar hen dat hun radeloze moeder dan op zoek gaat. Als het moet tot in Jeruzalem, neemt zij zich voor. Maar uiteindelijk bezwijkt de door twijfels bevangen en waanzinnig geworden bekeerlinge in Caïro.

Het boek van Hertmans heeft twee parallelle verhaallijnen. De tweede is die van de verteller, lees de auteur, die verblijf houdt in Monieux en weet heeft van de dorpslegende die tot de dag van vandaag gewag maakt van een pogrom en een door de rabbijn verborgen schat. Is het schrijnend verhaal van de jonge vrouw intriest, dat van de verteller is er een van volhardend speuren naar de historische waarheid achter de legende. Gewagen van een historische roman gaat nochtans te ver. Er is inhoudelijk wel een vervlechting van fictie en non-fictie maar in de afweging neigt de fictie naar een ‘overkill’ aan ellende, terwijl de non-fictie bij momenten de indruk wekt van een veredelde ‘road movie’, zij het dan in lyrische verpakking. Respect verdient de auteur op zijn minst voor de inspanningen die hij zich heeft getroost om zijn boek geloofwaardig te maken, maar naar de mening van een krappe meerderheid binnen de Leeskring is hij er niet in geslaagd met ‘De bekeerlinge’ het niveau te halen van ‘Oorlog en terpentijn’ waarvan het conceptuele stramien een tweede keer heeft gediend.

Ook over de literaire kwaliteit van ‘De bekeerlinge’ liepen de meningen binnen de Leeskring uiteen. Twee van de vijf hebben het lyrisch proza van de auteur de hemel in geprezen en dat ook overtuigend bewezen met de voorlezing van een van hun voorkeurpassages uit het boek. Anderen waren van oordeel dat een wat soberder, minder gezochte schrijfstijl het boek sterker had kunnen maken. Niet dat zij de auteur het recht willen ontzeggen te schrijven met het synoniemenwoordenboek bij de hand, maar met het etaleren van adjectieven die een verhaal onnodig langer maken kan men bij het schrijven van een roman beter niet overdrijven.

Waarin alle deelnemers zich tenslotte eensgezind konden vinden, is in de onderliggende boodschap dat intolerantie, xenofobie en terreur van alle tijden en dus, helaas, des mensen zijn.